Aile Üyeleri
Çince aile sözlüğü Türkçeye İngilizceden daha yakındır: Türkçede "abla" ile "kız kardeş" nasıl ayrıysa Çincede de öyledir. Hatta Çince bir adım ileri gider: baba tarafı ile anne tarafı için ayrı kelimeler vardır.
Çekirdek aile
| Türkçe | Çince | Pinyin | Not |
|---|---|---|---|
| baba | 爸爸 | bàba | Resmi: 父亲 |
| anne | 妈妈 | māma | Resmi: 母亲 |
| ağabey | 哥哥 | gēge | yaşça büyük erkek kardeş |
| erkek kardeş (küçük) | 弟弟 | dìdi | |
| abla | 姐姐 | jiějie | |
| kız kardeş (küçük) | 妹妹 | mèimei | |
| oğul | 儿子 | érzi | |
| kız (evlat) | 女儿 | nǚ'ér | kesme işareti heceleri ayırır |
| koca | 丈夫 | zhàngfu | |
| eş (kadın) | 妻子 | qīzi |
Hitap kelimelerinin çoğu ikilemedir: 爸爸, 妈妈, 哥哥. İkinci hece nötr tondadır, kısa söylenir. Bu ikilemeler hem "annem" demek için hem de anneye seslenmek için kullanılır; Türkçedeki "anne!" gibi.
Büyük aile
Burada Çince, Türkçeden bile ayrıntılıdır:
- 爷爷 yéye: dede (baba tarafı). Anne tarafı dede: 外公 wàigōng.
- 奶奶 nǎinai: babaanne. Anneanne: 外婆 wàipó.
- 叔叔 shūshu: amca (babanın küçük erkek kardeşi). Babanın ağabeyi: 伯伯 bóbo.
- 阿姨 āyí: teyze; aynı zamanda annenin yaşındaki her kadına hitap.
Türkçedeki "teyze/hala" ve "amca/dayı" ayrımı Çincede de vardır, hatta daha ince: babanın büyük ve küçük erkek kardeşi bile ayrı kelimedir. HSK 3 listesinde yalnızca 爷爷, 奶奶, 叔叔 ve 阿姨 geçer; gerisini gerekince öğrenirsin.
叔叔 ve 阿姨 aynı zamanda yabancılara hitaptır. Çocuklar ebeveynlerinin arkadaşlarına "amca, teyze" der; bir restoranda orta yaşlı garsona 阿姨 demek kabadır ama 服务员 demek doğrudur. Türkiye'de "abla, abi" kullanımının Çin'deki karşılığı tam da bu kelimelerdir.
的 ile iyelik
"Benim annem" 我的妈妈 wǒ de māma: zamir + 的 + isim. Yakın aile ve yakın ilişkiler için 的 düşer, 我妈妈 daha doğaldır. Aynı şey 我家 (benim evim/ailem), 我朋友 için de geçerli. Nesneler için 的 kalır: 我的书, 他的手机.
Aile üzerine konuşmak
你家有几口人？ nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén? (ailen kaç kişi?) → 我家有五口人：爸爸、妈妈、哥哥、妹妹和我。
你有兄弟姐妹吗？ (kardeşin var mı?) → 我有一个哥哥，没有妹妹。 (bir ağabeyim var, kız kardeşim yok.)
你爸爸做什么工作？ (baban ne iş yapıyor?) → 他是医生，在医院工作。
你奶奶多大了？ (babaannen kaç yaşında?) → 她八十岁了。
Not: Çin'de tek çocuk politikası 1980-2015 arasında sürdüğü için otuz yaş altı çoğu Çinli'nin kardeşi yoktur. "Kardeşin var mı?" sorusunun cevabı sıklıkla 没有，我是独生子 (yok, tek çocuğum) olur. Mandarinbet'te kardeş kelimeleri dört ayrı şık olarak gelebilir; yaş ve cinsiyet ekseninde bir tablo kafanda dursun: büyük/küçük × erkek/kız.