Ölçü Kelimeleri
Çincede "üç kitap" denmez, "üç cilt kitap" denir. Sayı ile isim arasına mutlaka bir ölçü kelimesi girer. Türkçedeki "üç tane kitap", "iki dilim ekmek", "bir çift ayakkabı" kalıbının zorunlu hâli.
Kural
Sayı + ölçü kelimesi + isim. 三本书 sān běn shū (üç kitap), 一个人 yí ge rén (bir kişi), 两只猫 liǎng zhī māo (iki kedi). Aynı yapı işaret sözcükleriyle de kullanılır: 这本书 (bu kitap), 那个人 (o kişi). "Kaç" sorusu da ölçü kelimesi ister: 几本书？ (kaç kitap?).
Ölçü kelimesini atlamak, Türkçede "üç ekmek dilim" demek gibi kulak tırmalar ama anlaşılır. Yanlış ölçü kelimesi kullanmak ise çoğu zaman affedilir; en kötü ihtimalle 个 dersin.
Joker: 个
个 ge, nötr tonda, en genel ölçü kelimesidir. İnsanlar, meyveler, soyut şeyler, hangi kelimeyi kullanacağını bilmediğin her şey: 一个朋友 (bir arkadaş), 一个苹果 (bir elma), 一个问题 (bir soru). Yeni başlayan biri sadece 个 ile idare eder; aşağıdakiler zamanla eklenir.
HSK 1-3'te geçen ölçü kelimeleri
| Ölçü | Pinyin | Ne için | Örnek |
|---|---|---|---|
| 本 | běn | Ciltli şeyler: kitap, defter, sözlük | 一本词典 bir sözlük |
| 只 | zhī | Hayvanlar; çiftin teki (bir el, bir göz) | 一只狗 bir köpek |
| 件 | jiàn | Üst giysiler, işler, olaylar | 一件衣服 bir giysi, 一件事 bir iş |
| 条 | tiáo | Uzun ve esnek şeyler: pantolon, yol, nehir, balık | 一条裤子 bir pantolon |
| 张 | zhāng | Yassı yüzeyler: kâğıt, bilet, masa, fotoğraf | 两张票 iki bilet |
| 杯 | bēi | Bardak dolusu | 一杯茶 bir bardak çay |
| 块 | kuài | Parça; para birimi | 十块钱 on yuan |
| 辆 | liàng | Tekerlekli araçlar | 一辆车 bir araba |
| 双 | shuāng | Çiftler: ayakkabı, çubuk, eldiven | 一双筷子 bir çift yemek çubuğu |
| 位 | wèi | İnsanlar, saygılı | 这位老师 bu öğretmen |
| 口 | kǒu | Aile üyeleri | 三口人 üç kişilik aile |
| 次 | cì | Kez, defa (fiil için) | 去过一次 bir kez gitmiş |
Mantığı görmek
Ölçü kelimeleri rastgele değildir; nesnenin biçimini anlatır. 条 "şerit" demektir, bu yüzden pantolon da, yol da, nehir de, balık da 条 alır: hepsi uzun ve kıvrılabilir. 张 "açmak, germek" fiilinden gelir; gerilmiş düz yüzeyler onunla sayılır. 本 "kök, kaynak" demektir ve ciltlenmiş sayfaları anlatır. Biçimi düşünerek ölçü kelimesini tahmin etmek ezberden daha kalıcıdır.
Sıkça karıştırılan iki durum
Zaman ve para ölçü kelimesi almaz çünkü kendileri zaten ölçüdür: 三天 (üç gün), 两年 (iki yıl), 五块 (beş yuan). Ama "saat" iki anlamlıdır: süre olarak 两个小时 (iki saat süre) ölçü kelimesi ister, saat kaç anlamında 两点 istemez.
İki sayısı: ölçü kelimesinden önce 两, asla 二. 两个人 doğru, 二个人 yanlış. Sayılar dersinde bunu görmüştük; ölçü kelimesi dersi aynı kuralın öbür yüzü.
Mandarinbet'te ölçü kelimeleri Türkçe karşılığında parantezle işaretlenir, örneğin "adet (araç ölçü sözcüğü)". Oyunda bir ölçü kelimesi çıktığında hangi isimlerle gittiğini kendine sor; o liste bu dersin tablosunda.