Soru Kurma: 吗, 呢, 什么 ve Diğerleri
Çincede soru kurmak için kelime sırası değişmez, ses tonu yükselmez. Düz cümleyi alır, sonuna bir hece eklersin ya da bilmediğin yere soru kelimesini koyarsın. Türkçedeki "mı/mi" mantığı birebir.
1. 吗 ile evet-hayır sorusu
Düz cümle + 吗 ma. 你是学生 (sen öğrencisin) → 你是学生吗？ (öğrenci misin?). 他喝咖啡 → 他喝咖啡吗？ (kahve içer mi?). Türkçedeki "mı/mi" ile aynı iş, tek fark hep sonda ve tek biçimli. Cevap için "evet/hayır" kelimesi yerine fiil tekrarlanır: 是 / 不是, 喝 / 不喝.
2. 呢 ile "ya sen?"
呢 ne, az önce konuşulan şeyi yeni bir özneye sorar. 我很好，你呢？ (iyiyim, ya sen?). 我喜欢茶，你呢？ (ben çay severim, sen?). Ayrıca "nerede" sorusunu kısaltır: 我的书呢？ (kitabım nerede?). Soru kelimesi yok, sadece sondaki hece.
3. Soru kelimeleri
Altın kural: soru kelimesi, cevabın geleceği yere konur; cümle başına taşınmaz. "Ne" sorusunda ne, nesne yerindedir; "kim" sorusunda kim, özne yerindedir.
| Soru | Çince | Örnek | Türkçe |
|---|---|---|---|
| ne | 什么 shénme | 你吃什么？ | Ne yiyorsun? |
| kim | 谁 shéi | 他是谁？ | O kim? |
| nerede | 哪儿 nǎr | 你在哪儿？ | Neredesin? |
| hangi | 哪 nǎ | 你是哪国人？ | Hangi ülkedensin? |
| kaç (az) | 几 jǐ | 你有几本书？ | Kaç kitabın var? |
| ne kadar | 多少 duōshao | 多少钱？ | Ne kadar? |
| nasıl | 怎么 zěnme | 怎么去？ | Nasıl gidilir? |
| nasıl (görüş) | 怎么样 zěnmeyàng | 天气怎么样？ | Hava nasıl? |
| neden | 为什么 wèishénme | 你为什么不来？ | Neden gelmiyorsun? |
| ne zaman | 什么时候 | 你什么时候来？ | Ne zaman geliyorsun? |
几 ile 多少 farkı: 几 cevabın ondan küçük olmasını bekler ve arkasına ölçü kelimesi ister (几个人), 多少 sınırsızdır ve ölçü kelimesi almayabilir (多少钱, 多少人). Yaş sorarken çocuğa 几岁, yetişkine 多大.
Soru kelimeli cümleye 吗 eklenmez. 你吃什么吗？ yanlıştır; soru zaten kurulmuştur. Türkçede de "ne yiyorsun mu?" denmez, aynı sezgi.
4. Olumlu-olumsuz kalıbı
Fiili olumlu ve olumsuz hâliyle arka arkaya söylersen soru olur: 你是不是学生？ (öğrenci misin, değil misin?), 你去不去？ (gidiyor musun gitmiyor musun?), 好不好？ (olur mu?). Anlamca 吗 sorusuyla aynı, biraz daha doğrudan. 有 için 有没有: 你有没有时间？ (vaktin var mı?).
Kısa bir alıştırma
Şu düz cümleleri soruya çevir: 她是老师。 / 他们在学校。 / 这个三十块。 Cevaplar: 她是老师吗？ (ya da 她是不是老师？) / 他们在哪儿？ / 这个多少钱？
Mandarinbet HSK 1 listesinde 吗, 呢, 什么, 谁, 哪儿, 几, 多少, 怎么 ve 怎么样 var; 为什么 HSK 2'de. Soru kelimelerini oyunda yan yana gördüğünde şaşırma: Türkçe karşılıkları da birbirine yakındır, ayırt etmek tam da bu dersin işi.